Fraud BlockerCoxartrose (heupartrose): symptomen van slijtage in de heup
Aandoening & Klacht

Coxartrose (heupartrose, versleten heup): artrose van de heup en slijtage van het heupgewricht

Coxartrose (heupartrose) is slijtage van het kraakbeen in uw heupgewricht. Vanaf 45 jaar vaak zonder foto vast te stellen. Wat helpt, zonder operatie.

Dr. Stephen Malone
Dr. Stephen MaloneBSc. Kinesioloog, D.C.8-jarig Canadees KwalificatietrajectBSc Kinesiologie — University of SaskatchewanDoctor of Chiropractic (DC) — CMCC TorontoCanadian Board Certified · DCF & SNRC Erkend
5 min lezen
Dr. Malone bespreekt heuppijn met een patiënt tijdens een consult
Deze pagina is ook beschikbaar in het Engels (English)

Kort samengevat: Coxartrose is slijtage van het kraakbeen in het heupgewricht. U voelt het meestal als pijn in de lies of de bil bij lopen, met stijfheid na rust. Bij mensen van 45 jaar en ouder met pijn bij belasting en korte ochtendstijfheid stelt de Nederlandse richtlijn de diagnose zonder röntgenfoto (bron: Richtlijnendatabase). De eerste behandeling is blijven bewegen en gericht oefenen. Een heupoperatie komt pas in beeld als dat onvoldoende oplevert.

Is coxartrose hetzelfde als artrose van de heup?

Ja. Coxartrose, artrose van de heup en heupartrose zijn drie namen voor hetzelfde. Coxa is Latijn voor heup. De aandoening is dezelfde als artrose in andere gewrichten: het kraakbeen in het heupgewricht wordt dunner, het gewricht reageert daarop en bewegen gaat pijn doen. Wat verschilt is de plek. Uw heup is een kogelgewricht, waarbij de heupkop in de heupkom draait. Dat gewricht draagt bij elke stap uw lichaamsgewicht, dus pijn in de heup komt meestal bij belasting en niet in rust.

In Nederland waren in 2025 naar schatting 1.762.800 mensen bij de huisarts bekend met artrose. Ruim 530.000 daarvan hadden heupartrose (bron: VZinfo, Nivel Zorgregistraties). Daarmee is artrose in de heup een van de gewrichtsklachten die wij het vaakst in de praktijk zien.

Deze pagina gaat over artrose in het heupgewricht zelf. Algemene uitleg over kraakbeen en gewrichten staat op de pagina over artrose. Pijn rond de heup zonder duidelijke oorzaak leest u op de pagina over heupklachten.

Wat is de oorzaak van coxartrose?

Coxartrose ontstaat meestal geleidelijk, zonder één aanwijsbare oorzaak. Bij de meeste mensen gaat het om primaire artrose: slijtage die bij het ouder worden ontstaat. Kraakbeen slijt met de jaren en wordt dunner, en het gewricht verandert mee. Leeftijd is de sterkste factor en overgewicht belast de heup bij elke stap extra. De Britse richtlijn noemt gewichtsbeheersing daarom als een van de kernbehandelingen naast oefentherapie (bron: NICE NG226). Erfelijkheid speelt mee: artrose in de familie geeft een hogere kans.

Soms is er wel een duidelijk begin, en dan spreken we van secundaire artrose. Een heup die als kind niet goed in de kom stond, een eerdere breuk of een operatie aan de heupkop kan het kraakbeen eerder laten slijten. Bij zo'n voorgeschiedenis begint de slijtage vaak op jongere leeftijd.

Op een foto kan de radioloog daarnaast osteofyten zien, kleine benige uitstulpingen aan de rand van het gewricht. Die horen bij het beeld en zijn op zichzelf geen verklaring voor pijn.

Twee dingen kloppen niet. Coxartrose is geen gevolg van te weinig kraken, en uw heup staat niet "scheef". Ook is het geen reden om de heup te ontzien. Beweging houdt het kraakbeen en de spieren rond het gewricht in conditie. Hoe meer u blijft bewegen, hoe soepeler de heup blijft werken.

Symptomen van coxartrose: pijn in de heup, lies en bil

De klassieke klacht is pijn en stijfheid, meestal in de lies of in de bil, soms met uitstraling naar het bovenbeen. De richtlijn rekent een stijfheid van minder dan een half uur tot het typische beeld (bron: Richtlijnendatabase). Veel mensen merken het eerst bij traplopen, bij het aantrekken van sokken en schoenen, of bij het veters strikken. Bukken, opstaan uit bed en opstaan uit een lage stoel worden ongemakkelijk, vooral bij het opstaan na een tijdje zitten. Pijn aan de zijkant van de heup, boven de knobbel van het dijbeen, wijst vaak een andere kant op. Dat past bijvoorbeeld bij een slijmbeursontsteking van de heup.

Stijfheid na rust hoort erbij. Na lang zitten of na de nacht hebt u een paar stappen nodig voordat u soepel loopt. Houdt de ochtendstijfheid langer dan een half uur aan, dan is dat een reden om ook aan een ontstekingsziekte te denken en dat met uw huisarts te bespreken.

Bij tintelingen of een doof gevoel in het been kijken we ook naar de zenuwen, bijvoorbeeld bij zenuwpijn.

Uw looppatroon verandert vaak mee. Mensen nemen kortere stappen, draaien de voet naar buiten of leunen naar één kant, en het bekken kantelt mee. Dat is geen aanstellerij, het lichaam zoekt de route met de minste pijn. Het is wel de reden dat we niet alleen naar de heup kijken, maar ook naar uw bekken, uw rug en de manier waarop u loopt.

Hoe wordt coxartrose vastgesteld?

De richtlijn stelt de diagnose op grond van uw verhaal en lichamelijk onderzoek, zonder röntgenfoto. Dat kan zonder foto als drie kenmerken kloppen: u bent 45 jaar of ouder, u hebt pijn in het heupgewricht bij belasting, en uw ochtendstijfheid duurt kort of ontbreekt (bron: Richtlijnendatabase, diagnostiek artrose heup en knie). Beeldvorming voegt bij een typisch beeld niets toe en verandert de behandeling niet.

Tijdens het onderzoek kijk ik naar de beweeglijkheid van de heup in alle richtingen, naar kracht en naar de plek waar u de pijn precies voelt. Een pijnlijke en beperkte inwendige rotatie is een bekende aanwijzing. Op een foto is slijtage te zien als een smaller geworden kraakbeenlaag en een onregelmatig gewrichtsoppervlak. Ik vergelijk altijd met de gezonde heup en kijk of de pijn uit het gewricht komt of uit het bekken, de lies of de rug. Hoe dunner het kraakbeen, hoe minder soepel zo'n heup meestal beweegt.

Een röntgenfoto is niet verboden, maar wel gericht. De richtlijn adviseert beeldvorming bij een atypisch beeld, bij onverwacht snelle progressie, of wanneer een orthopedisch chirurg een prothese overweegt. Wij hebben geen röntgenapparaat in de praktijk. Radiologie en beeldvorming maakten wel deel uit van mijn vierjarige opleiding aan het Canadian Memorial Chiropractic College, van röntgenfoto tot MRI. Hebt u al een foto of een verslag, neem dat dan mee. Dat helpt ons een betere inschatting van uw herstel te geven.

Wat kunt u doen tegen coxartrose?

De behandeling begint zonder operatie en volgt een vaste volgorde. Eerst voorlichting en leefstijl, dan oefentherapie, dan pijnmedicatie, en pas daarna ingrepen. Conservatieve therapie krijgt dus ruim de tijd. Oefentherapie krijgt daarin drie maanden voordat u het resultaat van die fase beoordeelt. De Nederlandse richtlijn noemt die opbouw stepped care en zet opereren bewust achteraan (bron: Richtlijnendatabase, geïntegreerd beleid).

  • Blijven bewegen: verdeel zware taken over de dag en houd het been in gebruik. Te lang stilzitten maakt de stijfheid erger.
  • Kracht en conditie opbouwen: gerichte oefeningen voor de spieren rond de heup en het bovenbeen, en oefeningen die u thuis kunt doen in een dosering die u volhoudt. Zo worden zwakke spieren sterker en krijgt u meestal minder klachten bij lopen en bewegen.
  • Gewicht aanpakken: bij overgewicht helpt afvallen de belastbaarheid van het gewricht. Lukt dat niet zelfstandig, dan kan een diëtist meedenken.
  • Pijnmedicatie: een huisarts kan een NSAID, zoals ibuprofen, of paracetamol bespreken om bewegen mogelijk te maken. De keuze en de dosering horen bij dat gesprek, niet bij ons.

Is wandelen goed bij slijtage van de heup?

Ja. Wandelen is een van de makkelijkste manieren om het heupgewricht en de spieren eromheen actief te houden. De Britse richtlijn adviseert om mensen met artrose te vertellen dat gewrichtspijn in het begin kan toenemen en dat regelmatig bewegen op lange termijn goed is voor het gewricht (bron: NICE NG226). Bijwerkingen van oefenprogramma's bij heupartrose worden in de Nederlandse richtlijn nauwelijks gerapporteerd.

Praktisch komt het neer op doseren. In de praktijk begin ik meestal met tien tot twintig minuten bewegen en kijk ik hoe dat twee dagen later voelt. Bouw daarna in weken op, niet in dagen. Traplopen, hellingen en de eerste minuten na het opstaan zijn de momenten waarop u het verschil merkt. Wissel wandelen af met fietsen of zwemmen als lopen te veel belast. Krijgt u een aanhoudende toename van pijn die niet binnen een paar dagen zakt, dan passen we de belasting aan.

Chiropractische zorg bij coxartrose: wat het wel en niet doet

U kunt bij ons terecht als eerste adres, zonder verwijzing van de huisarts. Wat ik dan doe, is eerst vaststellen of de pijn echt uit het heupgewricht komt. Daarna kijken we hoe u beweegt en wat u nodig hebt om weer comfortabel te kunnen lopen en oefenen.

Wat chiropractie niet doet, is het kraakbeen herstellen. Dat kan niemand. De winst zit in beweging: minder stijfheid, een heup die soepeler draait, en oefeningen die u volhoudt. Een overzichtsstudie met 19 trials laat zien dat handmatige technieken bovenop oefentherapie op korte termijn pijn verlichten, met een lage tot matige bewijskracht. Op lange termijn was er geen extra voordeel boven oefenen alleen (bron: Runge e.a., JOSPT 2022).

Dat maakt de rol duidelijk. Handmatige zorg helpt u om in beweging te komen, en is niet de behandeling zelf. Fysiotherapeuten en oefentherapeuten hebben hier een eigen rol, vaak naast of na chiropractische zorg. De richtlijn verwijst voor gesuperviseerde oefentherapie juist naar hen (bron: Richtlijnendatabase, oefentherapie). Meer over die samenwerking leest u in ons artikel over het verschil tussen een chiropractor en een fysiotherapeut.

“Ik had erg veel last van schouders, onderrug en nek. Bij deze Chiropractor kwam het allemaal goed. Fluitend loop ik weer naar buiten. Klantvriendelijkheid is top en laagdrempelig. Keep on the good work!”
Peter TekenbroekAlphen a/d Rijn

Wanneer is een operatie bij coxartrose nodig?

Een nieuwe heup is aan de orde als conservatieve zorg onvoldoende oplevert en er waarschijnlijk een indicatie is voor een gewrichtsvervangende prothese. De richtlijn noemt daarnaast twee andere redenen voor verwijzing: onzekerheid over de diagnose, en een uitdrukkelijke wens van de patiënt om met een orthopedisch chirurg te spreken (bron: Richtlijnendatabase, artrose in heup of knie).

De beslissing zelf is niet aan ons. Of een heupprothese past, beoordeelt de orthopedisch chirurg samen met u. Die beoordeling hoort bij de orthopedie, niet bij ons. Wij kunnen wel eerlijk zeggen wanneer het zinvol is om die vraag te stellen. Blijft de pijn u 's nachts wakker maken, haalt u de supermarkt niet meer zonder hulp, of helpt drie maanden oefenen onvoldoende, dan is dat een gesprek waard. Een heupoperatie is geen mislukking van de eerste fase.

Dr. Malone beoordeelt het looppatroon en de heupfunctie van de patiënt

Veelgestelde Vragen

Wat kost een coxartrosebehandeling?

Uw eerste bezoek kost €39. Vervolgconsulten kosten €65 (los) of €55 per consult in een pakket; kindconsulten €35. De meeste zorgverzekeraars vergoeden chiropractische zorg (gedeeltelijk) vanuit de aanvullende verzekering.

Kan coxartrose genezen?

Nee. Kraakbeen dat is versleten komt niet terug. Dat betekent niet dat u vastzit aan de klachten. Bewegen, oefenen en doseren verminderen bij veel mensen de pijn en houden de heup bruikbaar. De richtlijn zet daarom oefentherapie en gewichtsbeheersing vooraan, niet een middel dat de slijtage terugdraait.

Welke oefeningen helpen bij coxartrose?

Oefeningen die de spieren rond de heup en het bovenbeen sterker maken, en bewegingen die de heup in alle richtingen soepel houden. Denk aan opstaan uit een stoel, traplopen met steun, en rustig fietsen met weinig weerstand. De precieze keuze hangt af van wat u nu kunt en welke beweging de pijn opwekt.

Wat betekent coxartrose graad 3?

De graad beschrijft wat er op een röntgenfoto van het gewricht te zien is, van licht tot ernstig. De richtlijn adviseert om de behandeling te baseren op uw klachten en uw functioneren, niet op de foto (bron: NICE NG226). Een hoge graad zegt dus weinig over hoeveel pijn u vandaag hebt.

Hoe lang duurt de behandeling van heupartrose?

Dat verschilt sterk per persoon. Oefentherapie krijgt meestal drie maanden de tijd voordat we het resultaat beoordelen, zo staat het in de richtlijn. Sommige mensen zijn dan grotendeels pijnvrij, anderen houden klachten en hebben een vervolgstap nodig. In het behandelplan dat we samen opstellen staat wat we proberen en wanneer we het opnieuw bekijken.

Wordt chiropractie bij coxartrose vergoed?

Chiropractie wordt bij veel verzekeraars vanuit de aanvullende verzekering vergoed, net als fysiotherapie. Hoeveel u terugkrijgt hangt af van uw polis. Het eerste bezoek kost €39, dat bedrag staat op onze tarievenpagina. Met de vergoeding-check ziet u wat uw polis dekt.

Wilt u weten of uw heup de bron is, of twijfelt u tussen twee routes? U kunt bij ons terecht als eerste adres. Op de pagina over uw eerste bezoek leest u hoe dat verloopt, en in Is chiropractie veilig? staat hoe wij werken. Ervaringen van patiënten met heup- en rugklachten vindt u in onze reviews.

Wanneer niet naar ons, maar naar de huisarts?

Sommige klachten rond de heup horen niet bij ons. Kunt u na een val niet meer op het been staan, staat het been korter en naar buiten gedraaid, of hebt u koorts bij een warme en heftig pijnlijke heup? Bel dan direct uw huisarts via de spoedlijn. Is de praktijk gesloten, bel de huisartsenpost. Bij een levensbedreigende situatie belt u de hulpdiensten. Staat u al onder behandeling in het ziekenhuis, neem dan contact op met uw behandelend arts of de afdeling.

Bel uw huisarts dezelfde dag bij koorts met heuppijn, bij pijn die na een ongeluk is begonnen, of bij onverklaard gewichtsverlies samen met aanhoudende pijn. Dat zijn geen spoedsignalen, maar ze vragen wel beoordeling voordat we aan de heup beginnen.

Bronnen

Zoekt u straks weer, dan krijgt u weer zo'n helder antwoord — voeg Embody toe aan uw voorkeursbronnen.

Afspraak maken

Waar wilt u langskomen?

Is dit uw eerste bezoek aan
Embody ?

Wat is uw volledige naam?

Wat is uw mobiele nummer?

Wat is uw beste e-mailadres?

In welke taal wilt u dat we contact met u opnemen?

Ik ben al patiënt

Praktijk

Alphen a/d Rijn

Paradijslaan 30, Alphen aan den Rijn

Kies Alphen
Praktijk

Amersfoort

Bergstraat 20, Amersfoort

Kies Amersfoort
Praktijk

Rotterdam

Nieuwe Binnenweg 344, Rotterdam

Kies Rotterdam
Eerste afspraak €39Geen verwijzing nodigDirect ingepland
Eerste bezoek €39

Ik ben een nieuwe patiënt

  • Eerste keer bij Embody Chiropractie
  • Nieuwe klacht of >1 jaar niet geweest
  • Geen verwijzing van huisarts nodig
Eerste bezoek plannen
Bestaande patiënt

Ik ben al patiënt

  • Al ingeschreven bij onze praktijk
  • Vervolgafspraak of periodieke controle
  • Recent behandeld door ons team
Vervolgafspraak inplannen

Afspraak maken

We bellen je nu!

Je ontvangt nu een oproep van +31 172 263073 om je eerste afspraak in te plannen. Houd je telefoon bij de hand en neem de oproep aan.

Naar de locatiepagina

Afspraak maken

Dat is niet verstuurd

Onze excuses — uw aanvraag is niet bij ons aangekomen. U hoeft hem niet opnieuw te sturen: bel of app ons direct en wij plannen uw afspraak in.

Bel de praktijkApp de praktijk via WhatsAppNaar de locatiepagina