Heupklachten en heuppijn: oorzaken en behandeling

Wat zijn heupklachten en heuppijn?

Er zijn verschillende soorten heupproblemen en heupaandoeningen. Heupklachten, of kortweg heuppijn, zijn klachten aan de heup, het heupgewricht of het bekken: pijn en stijfheid in de heup of de lies, vooral bij het opstaan of traplopen, of een zeurende pijn die 's nachts wakker houdt. De heup is een groot gewricht dat het grootste deel van uw lichaamsgewicht draagt; in het heupgewricht bewegen de heupkom en heupkop soepel in elkaar, en het kraakbeen daartussen kan slijten. Dat noemen mensen vaak een versleten heup, en de medische naam is heupartrose of heupslijtage. Heupklachten komen vaak uit het gewricht zelf, maar ook de spieren en pezen eromheen kunnen overbelast raken. De meeste heupklachten zijn onschuldig en goed te behandelen, al verdienen een gebroken heup of een ontsteking altijd eerst medische beoordeling.

U komt bij Embody Health Chiropractie zonder verwijzing van de huisarts; uw eerste bezoek kost €39. Na een uitgebreide intake en lichamelijk onderzoek weet u direct of chiropractische zorg bij uw klacht past. De meeste zorgverzekeraars vergoeden chiropractische zorg (gedeeltelijk) vanuit de aanvullende verzekering, zonder dat uw eigen risico wordt aangesproken.

Samen met onze teams in Alphen aan den Rijn, Amersfoort en Rotterdam hielpen wij in ruim 12 jaar meer dan 2500 mensen met klachten; op Google waarderen zij ons gemiddeld met 4,9 van de 5.

Symptomen: waar zit de pijn in de heup?

Heupklachten kunnen zich uiten als verschillende soorten pijn. De aard en ernst van de klachten en de plek van de pijn — van pijn in de liesregio tot pijn aan de buitenkant van de heup — vertellen vaak al veel over de oorzaak. Herkent u een of meer van de volgende symptomen?

• pijn in de heup of liespijn, bijvoorbeeld bij lopen of traplopen
• stijfheid van de heupen bij het opstaan uit een stoel of na lang zitten
• nachtelijke pijn die u wakker houdt, of pijn bij het omdraaien in bed
• pijn aan de buitenkant van de heup, vaak bij slijmbeursontsteking (bursitis)
• uitstralende pijn naar de achterkant of de zijkant van het bovenbeen
• moeite met gewone bewegingen zoals het aantrekken van sokken, of een heup die niet soepel meekomt
• zwelling, warmte of roodheid rond de heup, of moeite met het belasten van het been na een val op de heup

Zeurende pijn die blijft hangen

Veel mensen beschrijven hun heup niet als scherp pijnlijk, maar als zeurend: een pijn die op de achtergrond blijft en bij bepaalde bewegingen verergert. Dat patroon hoort vaak bij slijtage van het heupgewricht (heupartrose) of bij overbelasting van de pezen rond de heup. Kenmerkend is de startpijn: de eerste stappen na het opstaan of na lang zitten doen het meest pijn, en daarna wordt het vaak wat soepeler. Merkt u dat uw heup vooral stijf aanvoelt en dat bewegen langzaam beter gaat, dan is dat een reden om het te laten beoordelen. Een pijnlijke heup komt vaak geleidelijk opzetten, en traplopen en lang staan verergeren de klachten. Heupartrose komt vooral bij ouderen voor, maar ook jongere mensen kunnen er last van krijgen.

Pijn aan de buitenkant van de heup

Aan de buitenkant van de heup steekt een botpunt uit: de plek waar bilspieren en pezen samenkomen. Pijn precies daar is een van de meest voorkomende heupklachten. Vaak spelen de pezen van de bilspieren de hoofdrol en is de slijmbeurs ertussen geïrriteerd. U merkt het vooral bij liggen op de aangedane zij, bij traplopen, bij heuvelop lopen en bij lang staan met het gewicht op één been. De pijn komt en gaat, en kan langs de zijkant van het bovenbeen trekken. Overbelasting van de pezen rond dat botpunt veroorzaakt vaak pijn aan de buitenkant van de heup. Verergert de pijn in de loop van de dag, dan is dat een aanwijzing die wij meewegen.

Heuppijn bij liggen of slapen

Wordt u wakker van de pijn aan de zijkant van de heup, of doet omdraaien in bed pijn? Dat patroon past vaak bij druk op de pezen of de slijmbeurs aan de buitenkant van de heup. Op de pijnlijke zij liggen maakt het bij veel mensen erger. Wat vaak helpt: slaap op uw andere zij met een kussen tussen de knieën, zodat de heup in een rustiger lijn blijft. Houdt de nachtelijke pijn aan of wordt die erger, meld het dan bij uw eerste bezoek; het is een belangrijk signaal voor ons onderzoek.

Pijn aan de aanhechting van het bekken

Zit uw pijn precies op één plek, bijvoorbeeld onder de bil bij het zitbeen? Dan zit de klacht vaak op de aanhechting: de plek waar spieren en pezen aan het bekken vastzitten. Die aanhechtingen kunnen geïrriteerd of overbelast raken, wat een diepe, zeurende pijn geeft precies op die plek. Opstaan uit een lage stoel en lang zitten maken het vaak erger, terwijl rust het tijdelijk zachter maakt. Dit patroon is meestal onschuldig en reageert goed op gerichte behandeling en aangepaste belasting.

Uitstralende pijn vanuit de heup naar het been

Soms blijft de pijn niet in de heup, maar trekt die langs de zijkant van het bovenbeen naar beneden, soms tot aan de knie. Dat past bij klachten vanuit het heupgewricht of de pezen eromheen, die pijn veroorzaken op een plek die verder naar beneden ligt. Klachten aan het dijbeen en knieklachten kunnen dus van de heup komen. Het is wel belangrijk om te weten waar de pijn begint. Pijn die vanuit de onderrug via de bil het been in loopt, met tintelingen of een doof gevoel, hoort bij een andere groep klachten: dat is zenuwpijn, en daar kijken wij anders naar.

Heupen en onderrug horen bij elkaar

Heupen en onderrug werken samen bij elke stap die u zet. Loopt de beweging in de heup vast, dan neemt de onderrug het over, en andersom. Mensen met heuppijn hebben daarom vaak ook last van hun onderrug, en gewrichtspijn op één plek kan zo op een andere plek klachten geven. Tijdens het eerste bezoek kijken wij naar dat samenspel, zodat we niet alleen de plek behandelen waar het pijn doet.

Oorzaken van heupklachten en heuppijn

Wat kan een pijnlijke heup veroorzaken? Bij het ontstaan van heupklachten spelen meestal meerdere factoren mee. Klachten kunnen acuut ontstaan of langzaam opbouwen. Veelvoorkomende oorzaken zijn slijtage aan de heup en overbelasting van pezen of van een slijmbeurs, zoals een slijmbeursontsteking:

• Slijtage (artrose): bij slijtage van de heup wordt het kraakbeen in het heupgewricht dunner, waardoor het gewricht stijf en pijnlijk wordt, vooral na rust.
• Overbelasting: langdurig zitten, eenzijdige belasting, intensief sporten of een veranderd looppatroon kan de spieren, pezen en slijmbeurzen rond de heup overbelasten.
• Slijmbeursontsteking: een ontsteking van de slijmbeurs aan de zijkant van de heup geeft vaak pijn bij liggen op de zij of bij traplopen.
• Het bekken: het bekken verbindt de wervelkolom met de heupen; een verstoorde beweging van het bekken of het SI-gewricht kan spanning geven aan de heupen.
• Heupdysplasie: bij een aangeboren afwijking van de heupkom, zoals heupdysplasie, zit het gewricht minder stabiel. Dat kan op latere leeftijd gewrichtspijn en slijtage veroorzaken.
• Een val of stoot: acute klachten na een val op de heup kunnen ontstaan doordat het gewricht blokkeert; een gebroken heup, zichtbare vervorming of onvermogen om het been te belasten vraagt eerst om medische hulp.
• Zwangerschap: rond de zwangerschap worden de banden soepeler, waardoor bekken en heupen meer bewegen en klachten kunnen ontstaan.

Wat is de meest voorkomende oorzaak van heuppijn?

Meestal is het niet één oorzaak, maar een combinatie van slijtage, overbelasting en beweging. Juist daarom vragen wij tijdens het eerste bezoek naar uw hele beweegpatroon, en niet alleen naar de plek waar het pijn doet.

Artrose in de heup

Bij artrose in de heup wordt het kraakbeen in het heupgewricht geleidelijk dunner. Dat geeft stijfheid en pijn, vooral bij de eerste bewegingen na rust en bij traplopen. Slijtage van de heup gaat langzaam en is niet te genezen, maar beweging en gerichte oefeningen houden het gewricht soepeler en verminderen de pijn. Bij veel mensen met artrose vermindert dat de pijn en blijft de mobiliteit langer behouden. Meer daarover leest u op onze pagina over artrose en gewrichtsslijtage.

Slijmbeursontsteking heup (bursitis trochanterica)

Een slijmbeursontsteking in de heup zit aan de buitenkant, waar de slijmbeurs tussen de pezen en het botpunt ligt. Liggen op de pijnlijke zij, traplopen en lang staan met het gewicht op één been maken het erger. De klachten lijken op die van de pezen rond het heupgewricht, en onderscheid daartussen maken wij tijdens het eerste bezoek. Een slijmbeursontsteking komt vaak voor bij mensen die veel op één been staan. Ontstekingsremmende pijnstillers kunnen tijdelijk helpen om de pijn te verlichten; wilt u die gebruiken, bespreek het dan met uw huisarts.

Eerst uitsluiten: gebroken heup en andere ernstige oorzaken

Elk eerste bezoek bij Embody Health begint met een zorgvuldige screening van de signalen die om medische beoordeling vragen, als onderdeel van het lichamelijk onderzoek. De meeste heupklachten zijn onschuldig en goed te behandelen, en wij screenen altijd eerst op de paar signalen die om medische beoordeling vragen: plotselinge hevige pijn met onvermogen om het been te belasten, verlies van controle over blaas of darmen, of koorts in combinatie met pijn in een gewricht — daarin begeleiden wij u. Bent u zwanger? Dan overleggen we bij ongewone klachten samen met u met uw verloskundige of gynaecoloog. Zodra die signalen zijn uitgesloten, onderzoeken wij of chiropractische zorg uw heupklachten kan ondersteunen. Wij kunnen hierbij helpen, en zeggen u eerlijk of dat zinvol is.

Voelt het als botpijn? Laat het eerst beoordelen

Veel mensen zeggen dat de pijn op het bot zit. Bij de heup komt dat gevoel meestal van de pezen en aanhechtingen die vlak bij het bot liggen, niet van het bot zelf. Toch houden wij één regel aan: pijn die 's nachts doorbreekt zonder duidelijke oorzaak, pijn na een val of stoot, en pijn met koorts vragen eerst om medische beoordeling. Niet omdat het vaak iets ernstigs is, maar omdat het dat wél kan zijn. Wij screenen dit tijdens uw eerste bezoek en verwijzen u rechtstreeks door als dat nodig is.

Heuppijn behandelen bij Embody Health

Wat is er bekend uit onderzoek? Systematische reviews naar manuele therapie en oefeningen bij heupartrose laten zien dat deze aanpak de pijn kan verminderen en de functie van de heup kan verbeteren. Dat sluit aan bij wat wij in de praktijk zien: bij veel mensen met heupklachten, ook chronische klachten, neemt de stijfheid af en hebben ze minder moeite met lopen en traplopen, zodat dagelijkse activiteiten weer makkelijker gaan.

De behandeling van heupklachten richt zich op het samenspel van bekken, heup en onderrug. Tijdens uw eerste bezoek onderzoeken we de beweeglijkheid van de heup en het heupgewricht, de spanning in de spieren rond de heup en hoe het bekken beweegt. Met zachte, precieze correcties herstellen we de beweging van het gewricht en de omliggende spieren, pezen en slijmbeurzen, en helpen we de beweging van de heup te optimaliseren. Doel is dat lopen en bewegen weer soepel gaan en dat de pijn afneemt. Welke aanpak het beste past, bespreken we eerlijk tijdens uw eerste bezoek, en samen stellen we een behandelplan op.

Uw eerste bezoek kost €39; een losse vervolgbehandeling kost €65 en een consult in een herstelpakket €55. Bekijk wat uw zorgverzekering vergoedt en de tarieven.

Samenwerking met fysiotherapeuten

Heup- en liesklachten vragen vaak om meer dan één aanpak. Wij kijken naar de beweeglijkheid van het gewricht en het bekken; fysiotherapie werkt met kracht, conditie en het opbouwen van uw belasting. Wanneer oefentherapie naast de behandeling past, stemmen wij dat met uw fysiotherapeut af, zodat u niet twee losse trajecten volgt en de mobiliteit sneller vooruitgaat. Ook met uw huisarts overleggen wij wanneer dat nodig is.

Wat kunt u zelf doen bij heupklachten?

Onze belangrijkste praktische tips: blijven bewegen binnen de pijngrens, want volledige rust maakt de heup vaak stijver. Wandelen, fietsen en rustig traplopen helpen de flexibiliteit te behouden en houden het gewricht soepel. Blijven bewegen is ook de manier om dagelijkse activiteiten makkelijker te houden, en gerichte oefeningen voor de spieren rond de heup maken de heup sterker en helpen klachten te voorkomen. Luister naar uw lichaam: neem rust op dagen dat de heup meer protesteert en bouw de belasting daarna rustig op. Kijk niet te lang toe: als de pijn langer dan twee weken aanhoudt, of als pijnklachten steeds terugkomen, dan kijken wij graag met u mee.

Wordt u 's nachts vaak wakker van de heup? Wissel dan van zij en leg een kussen tussen uw knieën, zodat de heup in een rustige lijn blijft. Slaapt u op een matras dat doorzakt, dan maakt een steviger matras de nacht vaak rustiger. Merkt u dat de pijn vooral bij kou of na lang stilzitten opspeelt, dan kan een korte wandeling de heup weer losser maken.

Zit de pijn vooral aan de zijkant van de heup? Dan gaat de pagina over slijmbeursontsteking van de heup daar dieper op in. Zakt de pijn juist naar de bil of de lies, kijk dan bij pijn in de bil of bij bekkenklachten rond de zwangerschap. Voor stijfheid en slijtage in het gewricht zelf is er de pagina over artrose, en bij pijn die vanuit de rug het been in schiet leest u verder bij lage rugpijn. Wilt u weten waar uw klachten vandaan komen? Maak dan een afspraak voor een eerste bezoek; dan kijken we samen wat bij uw situatie past en of iemand anders de betere eerste stap is.