Spit: acute lage rugpijn, wat te doen?

Plotselinge rugpijn kan beangstigend zijn — maar is bijna nooit een noodgeval, en de meeste gevallen verbeteren binnen enkele weken. Wat helpt is bewegen, niet stil liggen. Wat u kunt doen, wat u beter vermijdt, en de signalen waarmee u wél naar de huisarts gaat.

Wat is spit precies?

Spit — medisch ook wel lumbago of acute lage rugpijn genoemd — herkent u meteen: u bukt, draait of tilt iets en een scheut in de onderrug laat u stilstaan. Mensen zeggen dan vaak dat ze "door de rug zijn gegaan". De rug verkrampt, rechtop komen is lastig en elke beweging voelt alsof de rug op slot zit. Het is pijnlijk en kan beangstigend zijn, zeker als u het voor het eerst meemaakt.

Het goede nieuws: spit is geen echte diagnose, maar de dagelijkse naam voor acute lage rugpijn die er plotseling inschiet — een heftige lage rugpijn zonder uitstraling naar de benen. Of u nu spreekt van spit, rugpijn of lumbago: het gaat om dezelfde plotselinge klacht. De pijn zit meestal laag in de lage rug en de rugspieren verkrampen, waardoor bewegen lastig is. Uw rug is sterk en kan veel hebben: bij spit is er vrijwel nooit iets blijvend beschadigd. Een normale holling in de onderrug is gezond en hoeft niet rechtgetrokken te worden. De meeste mensen merken binnen enkele dagen duidelijk verbetering en zijn binnen enkele weken hersteld. Lees ook de informatie over lage rugpijn en ischias.

De symptomen van spit

De symptomen van spit zijn meestal herkenbaar:

• plotselinge, hevige pijn in de onderrug die "inschiet"
• stijfheid en verkramping van de rugspieren in de onderrug
• pijn in de onderrug bij bewegen, bukken of draaien
• moeite om rechtop te komen of een scheef gevoel in de rug

Spit geeft vooral pijn in de rug zelf. Straalt de pijn uit naar de achterzijde van het been, dan kan de nervus ischiadicus, een van de grootste zenuwbanen naar het been, geprikkeld raken; dan is er mogelijk sprake van ischias. Pijn die naar een been uitstraalt is geen alarmsignaal, maar hoort wel thuis in een beoordeling samen met een zorgverlener.

Oorzaken van spit

Spit ontstaat vaak bij een verkeerde beweging: bukken, tillen en draaien in één beweging, of een ongelukkige draai in de lage rug. Ook overbelasting van de rugspieren en een verkeerde houding, zoals langdurig verkeerd zitten, spelen een rol. Soms zit er een kleine beschadiging — een verstuiking of een klein scheurtje in de achterwand van de tussenwervelschijf — of een overrekking in de spieren rond de onderrug.

Er is niet altijd een duidelijke oorzaak van spit aan te wijzen: meestal ontstaat spit na een onverwachte beweging, maar het kan ook zomaar gebeuren, bijvoorbeeld na een dag zwaar werken of lang in één houding stil te zitten. We weten niet altijd precies waarom de ene beweging spit uitlokt en de andere niet. We weten wel dat de rug er meestal niets blijvend aan overhoudt en dat rugklachten na een eerste spit vaker terug kunnen komen.

Wat kunt u zelf doen?

De belangrijkste tip bij spit: blijven bewegen, binnen de grens van de pijn. Bij acute spit is de eerste stap vooral rustig in beweging blijven: rustig lopen, fietsen of zwemmen helpen de rug vaak sneller herstellen dan stil te zitten of te liggen. Stil liggen verzwakt de rugspieren en maakt het herstel juist langzamer. Blijven bewegen helpt om sneller te herstellen van spit. Luister naar uw lichaam en bouw activiteiten rustig op.

Warmte op de onderrug kan de rugspieren ontspannen en de pijn wat verzachten. Over pijnstillers zoals paracetamol overlegt u kort met uw huisarts of apotheker. Zijn de klachten na één tot twee weken nog niet duidelijk aan het verbeteren? Dan is het zinvol om een chiropractor of uw huisarts te laten kijken. Deze adviezen sluiten aan bij de informatie van Thuisarts.nl over lage rugpijn.

Wat kunt u beter vermijden?

• dagenlang bedrust: dat maakt de rug stijver in plaats van beter
• doorbijten bij scherpe pijn, zeker bij het tillen van zware dingen
• tillen en draaien in één beweging zolang de pijn scherp is
• langdurig verkeerd zitten op een zachte bank of bureaustoel

De meeste bewegingen zijn veilig bij spit; alleen bewegingen die de pijn scherp verergeren, kunt u tijdelijk rustiger aan doen.

Kan chiropractie of fysiotherapie helpen bij spit?

Ja, daar zijn goede ervaringen mee. Hoe een spit behandeling er precies uitziet, hangt af van uw klachtenpatroon. Wij beginnen met een intake en een lichamelijk onderzoek van uw rug; de tussenwervelschijven en rugspieren in de lage rug krijgen daarbij specifiek aandacht. Daarna bepalen we samen een persoonlijk behandelplan, gericht op herstel van beweging in de lage rug en het verminderen van spierspanning. Chiropractische zorg kan helpen om uw rug sneller weer soepel te laten bewegen — we zien veel mensen baat hebben bij deze aanpak. Wat de aanpak voor u kan betekenen, bepalen we eerlijk samen tijdens uw eerste bezoek. En het onderzoek staat erachter: een systematische review in JAMA vond dat spinale manipulatie bij acute lage rugpijn samenhangt met een bescheiden verbetering van pijn en functie in de eerste zes weken, en de Amerikaanse richtlijn voor lage rugpijn noemt spinale manipulatie als een van de eerstelijnsopties.

Chiropractische zorg valt onder de aanvullende zorgverzekering: de meeste zorgverzekeraars vergoeden (een deel van) de behandeling, vaak zonder dat uw eigen risico wordt aangesproken. U heeft geen verwijzing van uw huisarts nodig. Uw eerste bezoek kost €39; een losse vervolgbehandeling kost €65 en een consult in een herstelpakket €55. Kindconsulten kosten €35. Bekijk wat uw zorgverzekering vergoedt en de tarieven.

Spit of hernia: wat is het verschil?

Spit is wel acute lage rugpijn, maar zonder uitstraling naar de benen: de pijn blijft in de rug. De twee grootste zenuwbanen naar het been lopen vanuit de lage rug. Bij een hernia kan druk of een ontstekingsreactie op zo'n zenuwbaan de pijn laten uitstralen naar de achterzijde van het been, soms met tintelingen of een doof gevoel erbij. Komen die signalen voor, dan kijken we daar in het onderzoek specifiek naar. Lees meer over uitstralende pijn door een hernia.

Hoe kunt u spit voorkomen?

Helemaal voorkomen kunt u spit niet. Wel kunt u de kans op spit en terugkerende rugklachten verkleinen: til met een rechte rug en de last dicht bij het lichaam, wissel zitten en staan af, en houd uw rugspieren sterk met regelmatig bewegen en gerichte oefeningen. Wie veel zit, doet er goed aan elke 30 tot 45 minuten even op te staan.

Welke oefeningen helpen bij spit?

We kiezen spit oefeningen op basis van uw patroon: is er vooral spierspanning, stijfheid of juist te veel belasting en te weinig herstel? Spit oefeningen starten altijd rustig en binnen de pijngrens. Rustig wandelen is voor de meeste mensen met spit een veilige start. Lichte mobiliteitsoefeningen, zoals een bekkenkanteling op de rug, kunnen de lage rug losser maken. Verschillende oefeningen werken voor verschillende mensen; welke oefeningen voor u veilig en passend zijn, bepalen we het liefst na een onderzoek van uw rug.

Maak een afspraak bij spit

Liever vandaag dan morgen van de pijn af? Plan een eerste bezoek bij Embody Health Chiropractie. U bent welkom in Rotterdam (Nieuwe Binnenweg 344), Alphen aan den Rijn en Amersfoort. Bel via WhatsApp: +31 172 26 3073 of maak direct online een afspraak.